Łódź – Co warto zobaczyć? – Imperium Zygmunta Jarocińskiego

IMPERIUM ZYGMUNTA JAROCIŃSKIEGO:

Nasza Łódź posiada taką bogatą historię, że warto nie tylko spotykać się z największymi przemysłowcami, ale i tymi, którzy są mniej znani.

W XIX i na początku XX wieku liczyło się w Łodzi prywatne zaangażowanie społeczne. Łodź leżała w Królestwie Polskim jako część Imperium Rosyjskiego. To sprawiło, że większość infrastruktury socjalnej i oświatowej powstała dzięki obywatelskiej postawie Lodzermenschów ponad podziałami narodowymi czy religijnymi.

Jeden z filantropów, który przyczynił się do podniesienia poziomu życia łodzian był Zygmunt (Szmul) Jarociński. Urodził się w 1 maja 1824 roku w Łasku, jak czytamy na jego grobowcu na Nowym Cmentarzu Żydowskim przy ul. Brackiej.
http://www.jewishlodzcemetery.org/

https://scontent-ams.xx.fbcdn.net/hphotos-xpf1/t31.0-8/11011434_861654320559664_8245397920888164792_o.jpg
Grobowiec rodziny Jarocińskich na Nowym Cmentarzu Żydowskim w Łodzi
fot. Albrecht Grözinger

Kiedy przyjechał z Kalisza do Łodzi stał się samodzielnym kupcem i w 1852 r. uruchomił ręczną tkalnię wyrobów wełnianych przy ul. Piotrkowskiej 232. W 1888 roku nabył od Edwarda Herbsta, zięcia Karola Wilhelma Scheiblera nieruchomość fabryczną przy dzisiejszej ul. Targowej 28/30, gdzie do roku 1899 rozbudował swoje imperium fabryczno-rezydencjalne.

https://scontent-ams.xx.fbcdn.net/hphotos-xpa1/v/t1.0-9/10339631_861654317226331_8835900284440005264_n.jpg?oh=0b531b6c6b3bed9853c4fe6c1f00de4d&oe=55BFB710
Dawna fabryka Zygmunta Jarocińskiego przy ul. Targowej 28/30, fot. Albrecht Grözinger

Nie tylko, że zasiadał w radzie nadzorczej Towarzystwa Kredytowego m. Łodzi przy ul. Pomorskiej (ul. Średniej) 21 i w Towarzystwie Wzajemnego Kredytu przy ul. Roosevelta (ul. Ewangelickiej) 15 czy ufundował w 1889 roku dom na ochronkę dla dzieci żydowskich przy ul. Jaracza (Ceglanej), to również Zygmunt Jarociński i jego żona Berta z.d. Starkmanów byli głównymi fundatorami żydowskiej szkoły rzemiosł “Talmud Tory” przy ul. Pomorskiej (Średniej) 46/48. Na cele tej szkoły łożyła też ewangelicka, częściowo spolszczona rodzina Geyerów.

https://fbcdn-sphotos-f-a.akamaihd.net/hphotos-ak-xpt1/v/t1.0-9/11223920_861654327226330_4328485753790964519_n.jpg?oh=d3ed908bb1c86349c5ddd53eb5cd5938&oe=5608FD0E&__gda__=1443679498_4caa94bb3bd56f428486518cdcb66f40
Budynek dawnego Towarzystwa Kredytowego m. Łodzi przy ul. Pomorskiej 21,
fot. Albrecht Grözinger

https://scontent-ams.xx.fbcdn.net/hphotos-xpf1/v/t1.0-9/1610933_861654350559661_2611012667610814542_n.jpg?oh=09ffffcafc3d7fd73dc133ce48e3f583&oe=560986BE
Budynek dawnego TowarzystwaWzajemnego Kredytu przy ul. Roosevelta 15,
fot. Albrecht Grözinger

 

Niestety budynek szkoły został mocno przebudowany i dzisiaj tylko fragmentarycznie przypomina projekt architekta Gustawa Landau-Gutentegera.

https://fbcdn-sphotos-b-a.akamaihd.net/hphotos-ak-xpa1/v/t1.0-9/20023_861654360559660_1035474260499567395_n.jpg?oh=31b9ffd8e747d8100c796b6df425c1c4&oe=55CB71DF&__gda__=1439375010_06ed6fe799ad2ce6c07b4afbde9ecfe0
Budynek dawnej szkoły “Talmud Tory” przy ul. Pomorskiej 46/48, fot. Albrecht Grözinger

Z dzieci Zygmunta i Berty Jarocińskich warto przypominać syna Stanisława (Pasaż Meyera/ul. Moniuszki 6), który śladem ojca był znanym przemysłowcem i filantropem oraz córkę Fanny, która wyszła za bankiera i filantropa Maksymiliana Goldfedera (ul. Piotrkowska 77).

https://scontent-ams.xx.fbcdn.net/hphotos-xap1/v/t1.0-9/11265547_861654383892991_4439177215143989436_n.jpg?oh=2911d548cabe890c8f88c179cb0cfdb5&oe=55CE0DA6
Budynek dawnego domu bankowego Maksymiliana Goldfedera i Fanny z.d. Jarocińskich przy ul. Piotrkowska 77,
fot. Albrecht Grözinger

https://scontent-ams.xx.fbcdn.net/hphotos-xat1/v/t1.0-9/11209593_861654397226323_7749469082452859945_n.jpg?oh=d60925a4cc84c31182f6f03c920176d5&oe=55CE22B7
Dawna willa Stanisława Jarocińskiego przy ul. Moniuszki 6, fot. Albrecht Grözinger

Zygmunt Jarociński zmarł 16 kwietnia 1909, jego żona Berta z.d. Starkmanów 1 czerwca 1915.

Visit.Łódź regularnie organizuje sesje fotograficzne (fotodej) w fabryce Jarocińskich przy ul. Targowej 28/30.

tekst i zdjęcia: Albrecht Grözinger